Wchodzisz i wiesz

W czasach, gdy tradycyjne sojusze się walą, a USA próbuje szantażować UE, ta może szukać innego sojusznika. Mogą nim być, mimo wszystkich trudności, Chiny - pisze w Interii Ziemowit Szczerek. Taki scenariusz byłby bardzo niekorzystny dla prezydenta USA. Agnieszka Maj

Bruksela ma narzędzia i jest gotowa do ich użycia w przypadku nałożenia zapowiadanych przez Donalda Trumpa ceł - podkreślił rzecznik Komisji Europejskiej. Dodał jednak, że priorytetem jest dialog, a nie eskalacja.

Tegoroczna zima redefiniuje to, co dotychczas było normą w polskim systemie elektroenergetycznym. Zamieniliśmy wieczór z nocą, a to wiele mówi o postępie transformacji w kraju.

W niedzielę (18 stycznia) doszło do włamania do dziennika elektronicznego w Zespole Szkół Ekonomiczno-Gastronomicznych im. Stanisława Staszica w podwarszawskim Otwocku.

Państwowy dzienniki elektroniczny

Barbara Nowacka pytana o sprawę na konferencji prasowej w Leżajsku na Podkarpaciu powiedziała, że otrzymała informacje o trzech przypadkach włamania do e-dzienników. Zaznaczyła, że ministerstwo nie odpowiada za tworzenie dzienników elektronicznych i przechowywanie baz danych. 

– To jest działalność stricte komercyjna. Nie znamy przyczyn włamania, więc nie chciałabym zbyt dużo mówić o tym, dlaczego tak się stało, co się wydarzyło, bo po prostu tego nie wiemy – powiedziała szefowa MEN.

Nowacka zaznaczyła, że resorty edukacji i cyfryzacji prowadzą prace nad stworzeniem centralnego, państwowego dziennika elektronicznego. System logowania do niego oparty ma być na mObywatelu.

Zobacz także: Hakerzy zaatakowali sieć żłobków. Skradzione zdjęcia trafiły do darknetu

– Założenie jest takie, że 1 września 2027 r. nastąpi pierwsza faza wdrożenia takiego dziennika, czyli będzie już możliwość dostępu do przynajmniej części funkcji. To jest bardzo duże przedsięwzięcie, bardzo wrażliwe, dotyczące danych osobowych. Musimy do tego podejść znacznie bardziej odpowiedzialnie, niż podchodzą dzisiaj firmy, które często taki dziennik dostarczają – powiedziała ministra edukacji.

Za włamanie grozi do 2 lat więzienia

W wyniku niedzielnego włamania do dziennika elektronicznego w zespole szkół w Otwocku uczniom wystawiono oceny śródroczne (jedynki) z jednego z przedmiotów. Dodatkowo rozsyłane były wulgarne wiadomości.

Za to przestępstwo grozi grzywna, ograniczenie wolności albo do 2 lat więzienia.

Wiceministra oświaty Katarzyna Lubnauer została zapytana w poniedziałek w Lublinie przez dziennikarzy o podobne włamanie, do którego miało dojść ostatnio w gminie Dragacz (woj. kujawsko-pomorskie). 

– Na pewno kurator na bieżąco śledzi sprawę, natomiast niestety to jest narzędzie prywatne, w rękach prywatnych i za zabezpieczenie odpowiada podmiot prywatny. Po to między innymi robimy dziennik elektroniczny państwowy, żeby mieć pewność nie tylko kwestii dostępności, tego, że to będzie narzędzie dostępne za darmo dla nauczycieli i samorządów, ale również ze względu na bezpieczeństwo – powiedziała wiceszefowa MEN. 

Zobacz także: „Poradnik bezpieczeństwa” już trafia do domów

Wskazała też, że informacje umieszczone w dziennikach elektronicznych, takie jak nieobecności i oceny są danymi wrażliwymi.

Cyberataki nie mają charakteru masowego

Dyrektor marketingu Spółki Librus Agata Sitarska, właściciela Librus Synergia, zapytana o włamanie do dziennika w Otwocku podkreśliła, że w opisanym przypadku nie doszło do naruszenia zabezpieczeń technicznych systemu. 

– Zdarzenie miało charakter incydentu na poziomie konkretnej placówki, polegającego na nieupoważnionym przejęciu konta nauczyciela poprzez pozyskanie jego danych logowania (loginu i hasła) przez osoby trzecie – zaznaczyła Agata Sitarska.

Odnosząc się do pytania o skalę zjawiska włamań do dziennika elektronicznego zaznaczyła nie ma ono charakteru masowego, jednak pojedyncze przypadki się zdarzają. Podkreśliła, że obowiązek poinformowania służb o włamaniu spoczywa na administratorze danych, czyli na szkole. 

Zobacz także: Mniej godzin religii a konstytucja. „Minister nie potrzebuje biskupa”

– To placówka decyduje, czy dany incydent powinien zostać zgłoszony np. na policję lub do Centralnego Biura Zwalczania Cyberprzestępczości. Z naszej strony takie działania są jak najbardziej rekomendowane, szczególnie w przypadku podejrzenia celowego działania osób trzecich – poinformowała dyrektor marketingu spółki Librus.

Na Placu Szembeka na warszawskiej Pradze-Południe doszło do wypadku. Na miejsce wysłanych zostało skierowano pięć karetek pogotowia oraz śmigłowiec Lotniczego Pogotowia Ratunkowego. Reporterzy TVP3 Warszawa ustalili, że samochód wjechał w grupę ludzi. Marta Kawczyńska

Rosyjski Gazprom Neft osiągnął wstępne porozumienie z MOL w sprawie sprzedaży węgierskiej spółce większościowego udziału w serbskiej rafinerii ropy naftowej NIS - poinformowała w poniedziałek minister energetyki Serbii Dubravka Djedovic Handanovic.

Z racji kurczących się stanów wód podziemnych samorządowcy apelują do rządzących o wprowadzenie obowiązku ewidencjonowania wszystkich ujęć. Zwracają uwagę, że brak takiej ewidencji uniemożliwia skuteczną ochronę wód podziemnych.

Katastrofa kolejowa w Adamuz (Andaluzja) to jeden z najtragiczniejszych wypadków w historii hiszpańskich kolei. W niedzielę wieczorem doszło do zderzenia pociągów Iryo i Alvia, w wyniku którego zginęło 39 osób. Premier Pedro Sanchez odwołał udział w Forum w Davos i ogłosił trzy dni żałoby narodowej. Służby badają przyczyny wykolejenia na prostym odcinku trasy, podczas gdy maszyniści przypominają o wcześniejszych ostrzeżeniach dotyczących stanu torów. Olga Skórko

- Pojęcie sojuszników, które w Europie zawsze podkreślamy w relacjach z Amerykanami, nie ma już zastosowania - mówi "Wyborczej" Bartłomiej Kot, ekspert ds. polityki międzynarodowej.

Mieszkańcy Warszawy mogą ubiegać się o dotacje w wysokości 6 tys. zł na likwidację szamb i podłączenie budynków do sieci kanalizacyjnej. Aby jednak zrealizować inwestycję jeszcze w 2026 r., będą musieli się pospieszyć.

Zgodnie ze wstępnymi ustaleniami, na Placu Szembeka zderzyły się dwa auta, jedno z nich wypadło z jezdni, dachowało i staranowało grupę pieszych. Poszkodowanych zostało pięć osób, w tym 4-letnie dziecko, które było reanimowane na miejscu.

Na skrzyżowaniu lądował śmigłowiec Lotniczego Pogotowia Ratunkowego. Na miejsce skierowano także cztery zespoły pogotowia ratunkowego oraz straż pożarną.

Okolica została całkowicie zablokowana, a ruch w rejonie skrzyżowania wstrzymany.

Czytaj także: Niemal 40 ofiar śmiertelnych katastrofy kolejowej w Hiszpanii

Niektórzy użytkownicy Blika mają w poniedziałek problemy ze zlecaniem błyskawicznych przelewów oraz transakcji na telefon z powodu problemów technicznych. Biuro prasowe Blika uspokaja, że zakłócenia dotyczą tylko jednego z wydawców i nie paraliżują całej sieci płatności.

„Do eksplozji doszło w hotelu przy ulicy Gulfaroshi w Shahr-e-Naw, w czwartej dzielnicy Kabulu, w wyniku czego zginęło wiele osób” – poinformował Khalid Zadran rzecznik policji w Kabulu.

„Są ofiary, zarówno ranni, jak i zabici” – przekazał w rozmowie z agencją AFP Abdul Mateen Qani, rzecznik Ministerstwa Spraw Wewnętrznych. Władze nie informują o przyczynie eksplozji.

AFP podała, że do eksplozji doszło w tętniącej życiem dzielnicy, w której znajduje się kilka restauracji i szpital, w pobliżu są także zagraniczne placówki dyplomatyczne. Cały region otoczyły liczne siły policji.

Xinhua: zginął afgański funkcjonariusz

Jak podała oficjalna chińska agencja informacyjna Xinhua, powołując się na relację pracownika mocno zniszczonej restauracji, zginął afgański funkcjonariusz służb bezpieczeństwa, a dwóch obywateli Chin zostało ciężko rannych.

W Shahr-e-Naw mieszka wielu obcokrajowców, gdyż dzielnicę tę uważa się za jedną z bezpieczniejszych w Kabulu. W ubiegłym roku w mieście odnotowano dwa samobójcze zamachy terrorystyczne. W lutym jedna osoba zginęła, zaś pięć zostało rannych, gdy napastnik próbował wedrzeć się do Ministerstwa Rozwoju Miast i Mieszkalnictwa. W tym samym tygodniu pięć osób zginęło, gdy zamachowiec samobójca zdetonował ładunek przed bankiem w północno-wschodniej części miasta.

Po przejęciu władzy w Afganistanie przez talibów w 2021 roku poziom przemocy w kraju spadł. Dalej jednak dochodzi do zamachów, choć są one rzadsze. Wcześniej główną siłą destabilizującą byli sami talibowie.

Czytaj także: Dwie eksplozje w centrum miasta. Pożar i chaos na ulicach Utrechtu

W poniedziałek po godzinie siódmej rano kierowca zauważył, że przy drodze leży człowiek. Mężczyzna nie dawał oznak życia. Na miejsce przyjechało pogotowie, stwierdzono zgon. – Z naszych ustaleń wynika, że przyczyną zgonu było prawdopodobnie wychłodzenie organizmu – mówi w rozmowie z portalem TVP.Info asp. sztabowy Tomasz Piwowarski, rzecznik prasowy komendanta powiatowego policji w Busku-Zdroju.

Prezydent Karol Nawrocki zapowiedział, że chce prowadzić proaktywną politykę w zakresie gospodarki i wspierać polskie firmy w ekspansji zagranicznej. Przy Kancelarii powstanie Rada ds. Biznesu.

Donald Trump zapowiedział, że nałoży cła na osiem państw europejskich za ich postawę wobec jego roszczeń do Grenlandii. Niemcy, którzy znaleźli się na liście prezydenta USA są zdecydowane odpowiedzieć środkami odwetowymi. Rzecznik tamtejszego rządu ostrzegł, że groźby płynące z Białego Domu są nie do zaakceptowania i podkreślił, że Berlin nie podda się szantażowi. Michał Ignasiewicz

Doszło do włamań do dzienników elektronicznych w szkołach - powiedziała ministra edukacji Barbara Nowacka. Spółka Librus, jeden z dostawców dziennika, potwierdził, że włamania się zdarzają. Nowacka zapowiedziała, że 1 września 2027 r. ruszy pierwsza faza wdrażania państwowego e-dziennika. Agnieszka Maj

Katarzyna Stoparczyk zginęła w wypadku samochodowym we wrześniu ubiegłego roku. Jej synowie gościli w programie "Dzień dobry TVN". Przerwali milczenie i po raz pierwszy opowiedzieli o o swojej mamie. Wyznali, jaka była. "Mama trzymała nas na uboczu" - mówili. Marta Kawczyńska

Ministerstwo Cyfryzacji przygotowało projekt rozporządzenia, który umożliwi urzędnikom stanu cywilnego wpisywanie do aktów małżonków tej samej płci. To efekt wyroku TSUE, jaki zapadł w sprawie nieuznawania przez Polskę małżeństw jednopłciowych zawartych za granicą.

To już druga taka fala „ataków” na rosyjskich właścicieli luksusowych niemieckich samochodów. Pierwszy raz podobna sytuacja miała miejsce pod koniec 2025 roku.

Awarie w Rosji dotyczą wielu modeli Porsche i BMW

Problemy dotyczą konkretnie modeli Porsche z lat 2013-2019 i różnych serii BMW (1-7, crossovery X1-X6, Z4, i3, i8, seria M) wyposażonych w ConnectedDrive. Plaga nagłych awarii została zgłoszona m.in. w Moskwie, Krasnodarze i kilku innych rosyjskich miastach. Pojazdy albo niespodziewanie się wyłączają, albo nie dają się uruchomić.Auta utknęły w garażach, na parkingach lub w serwisach, a dealerzy potwierdzili blokadę silnika w wielu modelach.

Rosyjski ekspert motoryzacyjny Jewgienij Ładuszkin, cytowany przez serwis EADaily, wiąże potencjalne zakłócenia z systemami walki elektronicznej używanymi przez rosyjskie służby w walce z ukraińskimi bezzałogowcami.

Zobacz także: Wołga chwali się nowym autem. Rosyjski jest tylko znaczek

System monitorowania pojazdów Porsche (VTS) opiera się na GPS i sieciach komórkowych (częstotliwości 800-2600 MHz, GPS 1575 MHz). Utrata sygnału uruchamia tryb antykradzieżowy, blokując silnik. Podobnie jest z BMW. System telemetryczny (TCU) zarządza śledzeniem, diagnostyką i zdalnymi poleceniami za pośrednictwem GPS, LTE/5G. Zakłócenia sygnału aktywują „tryb antykradzieżowy”, unieruchamiając pojazd.

Auta blokowane przez systemy walki elektronicznej lub sankcje

Podejrzenia padły na rosyjskie systemy walki elektronicznej, takie jak Krasucha-4 i Borisoglebsk-2, zdolnych do zagłuszania sygnałów GPS, radiowych i komórkowych, ponieważ nakładają się one na częstotliwości systemów pojazdów i były wykorzystywane w konfliktach.

Eksperci od cyberataków zwracają jednak uwagę, że choć motyw walki elektronicznej jest uznawany za technicznie wykonalny, ale mało prawdopodobny w obszarach miejskich, takich jak Moskwa. Działanie takie zakłóciłoby funkcjonowanie większego obszaru infrastruktury cywilnej, w tym ruchu lotniczego, smartfonów i nawigacji.

Innym wyjaśnieniem są sankcje nałożone po inwazji na Ukrainę w 2022 roku, które doprowadziły Porsche i BMW do zamknięcia rosyjskich oddziałów. Europejskie serwery VTS/TCU nie obsługują już rosyjskich pojazdów, co powoduje rozłączanie usług lub zdalne wyłączanie.

Zobacz także: Rosyjskie auta nie wjadą na Łotwę. Gest solidarności z Ukrainą

Odnotowano pewne luki w zabezpieczeniach (np. alerty ICS-CERT 2017), ale dotyczą one raczej ryzyka hakowania niż zagłuszania. Żadne rosyjskie urzędy nie potwierdziły oficjalnie celowego użycia systemów elektronicznych, które miałyby wpływ na funkcjonowanie pojazdów cywilnych.